Η αναγκαιότητα της συνένωσης, ο δημόσιος χαρακτήρας του νερού και η ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές
Η συζήτηση που έχει ανοίξει για την ενδεχόμενη ένταξη της ΔΕΥΑ Ναυπακτίας στην ΕΥΔΑΠ αποτελεί μια σημαντική στιγμή για το μέλλον της περιοχής μας. Δεν πρόκειται απλώς για μια διοικητική μεταβολή ή για μια προσπάθεια οικονομικής εξυγίανσης μιας δημοτικής επιχείρησης. Πρόκειται για μια επιλογή που συνδέεται άμεσα με την ποιότητα ζωής των πολιτών, την προστασία του περιβάλλοντος, την αξιοποίηση των υδάτινων πόρων και τις αναπτυξιακές προοπτικές του τόπου.
Το νερό δεν είναι ένα συνηθισμένο εμπορικό προϊόν. Είναι κοινωνικό αγαθό, αναντικατάστατος φυσικός πόρος και βασική προϋπόθεση της ανθρώπινης ζωής. Η καθολική πρόσβαση σε επαρκές, ασφαλές και οικονομικά προσιτό νερό αποτελεί θεμελιώδη κοινωνική ανάγκη.
Ακριβώς γι' αυτό, η διαχείρισή του απαιτεί σοβαρότητα, επιστημονικό σχεδιασμό, επαρκείς οικονομικούς πόρους και μακροχρόνια στρατηγική.
Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο ποιος διαχειρίζεται το νερό, αλλά με ποιους όρους, με ποιες εγγυήσεις και προς όφελος ποιων.
Η ανάγκη υπέρβασης ενός κατακερματισμένου συστήματος
Η διαχείριση των υδάτινων πόρων στη χώρα μας χαρακτηρίζεται επί δεκαετίες από πολυδιάσπαση αρμοδιοτήτων, διαφορετικές διοικητικές δυνατότητες και συχνά ανεπαρκή χρηματοδότηση.
 |
| η Ναυπακτία αποτελεί ήδη έναν από τους βασικούς συντελεστές της υδροδότησης της Αττικής, είναι εύλογο να διεκδικεί και μια θέση στον αναπτυξιακό σχεδιασμό της ΕΥΔΑΠ που θα ανταποκρίνεται σε αυτή τη συμβολή. |
Οι δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης και αποχέτευσης επιτέλεσαν αναμφισβήτητα σημαντικό έργο. Δημιούργησαν υποδομές, επέκτειναν τα δίκτυα και εξυπηρέτησαν τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Ωστόσο, οι συνθήκες έχουν αλλάξει.
Η κλιματική κρίση, οι αυξανόμενες ανάγκες ύδρευσης, το υψηλό ενεργειακό κόστος, η γήρανση των δικτύων, οι απώλειες νερού και οι ολοένα αυστηρότερες απαιτήσεις ποιότητας δημιουργούν προκλήσεις που δεν είναι εύκολο να αντιμετωπιστούν από μικρούς και οικονομικά περιορισμένους οργανισμούς.
Η συνένωση δυνάμεων, η συγκέντρωση τεχνογνωσίας, οι οικονομίες κλίμακας και η δυνατότητα υλοποίησης μεγάλων επενδυτικών προγραμμάτων αποτελούν ουσιαστικά επιχειρήματα υπέρ μιας νέας οργανωτικής προσέγγισης.
Δεν είναι αυτονόητο ότι η διατήρηση της σημερινής διοικητικής αυτοτέλειας εξασφαλίζει και την καλύτερη δυνατή εξυπηρέτηση των πολιτών.
Η πραγματική αυτοδιοικητική ευθύνη δεν εξαντλείται στη διατήρηση οργανωτικών σχημάτων. Συνδέεται πρωτίστως με τη δυνατότητα παροχής ποιοτικών, αξιόπιστων και οικονομικά βιώσιμων υπηρεσιών.
Η δέσμευση για τον δημόσιο χαρακτήρα του νερού
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η ρητή δέσμευση του Πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη και του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, ότι η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ δεν πρόκειται να ιδιωτικοποιηθούν ούτε να περάσουν σε ιδιωτικά συμφέροντα.
Η διαβεβαίωση αυτή αποτελεί κεντρικό στοιχείο της κυβερνητικής μεταρρύθμισης και οφείλει να αντιμετωπιστεί ως συγκεκριμένη πολιτική δέσμευση, η τήρηση της οποίας πρέπει να διασφαλίζεται θεσμικά και να ελέγχεται διαρκώς.
Η συνένωση δημοτικών επιχειρήσεων με έναν μεγαλύτερο, δημόσια ελεγχόμενο οργανισμό δεν ταυτίζεται από μόνη της με ιδιωτικοποίηση.
Από την άλλη πλευρά, η διατήρηση του δημόσιου ελέγχου πρέπει να συνοδεύεται από ουσιαστικές εγγυήσεις κοινωνικής λογοδοσίας, διαφάνειας και προστασίας των καταναλωτών.
Η θέση υπέρ της συνένωσης δεν μπορεί και δεν πρέπει να εκληφθεί ως αποδοχή οποιασδήποτε μορφής μελλοντικής ιδιωτικοποίησης του νερού.
Η προοπτική ένταξης στην ΕΥΔΑΠ μπορεί να προσφέρει
πρόσβαση σε οργανωμένη τεχνική υποστήριξη,
εξειδικευμένο προσωπικό, μεγαλύτερες χρηματοδοτικές
δυνατότητες και ενιαίο επενδυτικό σχεδιασμό.
Το νερό οφείλει να παραμείνει δημόσιο και κοινωνικό αγαθό, με την Πολιτεία να έχει την ευθύνη διασφάλισης της καθολικής πρόσβασης σε αυτό.
Η ιδιαίτερη περίπτωση της Ναυπακτίας
Η Ναυπακτία είναι ένας δήμος με ιδιαίτερα γεωγραφικά χαρακτηριστικά, εκτεταμένο ορεινό όγκο, πολυάριθμους μικρούς οικισμούς και διαφορετικές ανάγκες ύδρευσης και αποχέτευσης.
Οι ανάγκες αυτές απαιτούν επενδύσεις που δεν περιορίζονται μόνο στην πόλη της Ναυπάκτου, αλλά εκτείνονται σε ολόκληρο τον δήμο.
Η προοπτική ένταξης στην ΕΥΔΑΠ μπορεί να προσφέρει πρόσβαση σε οργανωμένη τεχνική υποστήριξη, εξειδικευμένο προσωπικό, μεγαλύτερες χρηματοδοτικές δυνατότητες και ενιαίο επενδυτικό σχεδιασμό.
Παράλληλα, η δυνατότητα κρατικής επιχορήγησης σημαντικού μέρους των υφιστάμενων οφειλών ηλεκτρικής ενέργειας συνιστά ουσιαστικό οικονομικό κίνητρο.
Δεν πρέπει όμως το κίνητρο αυτό να αποτελέσει το μοναδικό κριτήριο της απόφασης.
 |
Οι υδάτινοι πόροι, οι λεκάνες απορροής, τα υδρολογικά συστήματα και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις δεν ακολουθούν τα όρια των δήμων. Χρειάζονται ευρύτερο σχεδιασμό, συντονισμό, επιστημονική τεκμηρίωση και διαρκείς επενδύσεις. Η Ναυπακτία έχει ανάγκη από σύγχρονες και αξιόπιστες υποδομές και όχι απλώς από τη διατήρηση υφιστάμενων διοικητικών σχημάτων ως αυτοσκοπό. |
Οι αναγκαίες εγγυήσεις
Η επιλογή της συνένωσης μπορεί να στηριχθεί σε μια σαφή και τεκμηριωμένη συμφωνία, η οποία θα εξασφαλίζει:
Τη διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα και του δημόσιου ελέγχου των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης.
Την πλήρη και αντικειμενική αποτίμηση της περιουσίας της ΔΕΥΑΝ και την προστασία των οικονομικών συμφερόντων του Δήμου.
Τη διαμόρφωση συγκεκριμένου επενδυτικού προγράμματος για το σύνολο της Ναυπακτίας, με ιδιαίτερη μέριμνα για τις ορεινές και απομακρυσμένες κοινότητες.
Τη διαφάνεια στην τιμολογιακή πολιτική, με στόχο το οικονομικά προσιτό νερό και την αποτροπή αδικαιολόγητων επιβαρύνσεων.
Την προστασία των ολίγων εργαζομένων και την αξιοποίηση της εμπειρίας και της γνώσης τους.
Την ουσιαστική συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης στον σχεδιασμό και στην παρακολούθηση των έργων και των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Οι εγγυήσεις αυτές δεν αποτελούν επιχειρήματα εναντίον της συνένωσης. Αντίθετα, αποτελούν προϋποθέσεις για να αποκτήσει η μεταρρύθμιση συγκεκριμένο αναπτυξιακό και κοινωνικό περιεχόμενο.
Να δούμε το μέλλον πέρα από τα σημερινά διοικητικά όρια
Η διαχείριση του νερού δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά μέσα στα στενά διοικητικά όρια κάθε δήμου.
Οι υδάτινοι πόροι, οι λεκάνες απορροής, τα υδρολογικά συστήματα και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις δεν ακολουθούν τα όρια των δήμων.
Χρειάζονται ευρύτερο σχεδιασμό, συντονισμό, επιστημονική τεκμηρίωση και διαρκείς επενδύσεις.
Η συνεργασία με έναν μεγαλύτερο δημόσια ελεγχόμενο οργανισμό μπορεί να αποτελέσει εργαλείο για την επίτευξη αυτών των στόχων, εφόσον διασφαλίζεται η ισότιμη αντιμετώπιση των τοπικών κοινωνιών.
Η Ναυπακτία έχει ανάγκη από σύγχρονες και αξιόπιστες υποδομές και όχι απλώς από τη διατήρηση υφιστάμενων διοικητικών σχημάτων ως αυτοσκοπό.
Μια επιλογή ευθύνης για το αύριο
Η ενδεχόμενη συνένωση της ΔΕΥΑΝ με την ΕΥΔΑΠ δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί μέσα από προκαταλήψεις, πολιτικές αντιπαραθέσεις ή λογικές διατήρησης διοικητικών κεκτημένων.
Οφείλει να αποτελέσει αντικείμενο ανοιχτού και τεκμηριωμένου διαλόγου, με πλήρη παρουσίαση των οικονομικών στοιχείων, των υποχρεώσεων και των μελλοντικών δυνατοτήτων.
Η προοπτική μιας μεγαλύτερης, τεχνικά ισχυρότερης και οικονομικά αποτελεσματικότερης δημόσιας διαχείρισης αξίζει να εξεταστεί σοβαρά και με θετική διάθεση.
Η συνένωση μπορεί να αποτελέσει αναγκαίο βήμα εκσυγχρονισμού, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπηρετεί τον πολίτη και όχι απλώς τη διοικητική αναδιάρθρωση.
Γιατί τελικά το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι να παραμείνουν τα πράγματα όπως τα γνωρίζουμε, αλλά να εξασφαλίσουμε ότι οι επόμενες γενιές θα διαθέτουν επαρκές, ασφαλές, ποιοτικό και οικονομικά προσιτό νερό.
Με δημόσιο έλεγχο, κοινωνική ευθύνη, διαφάνεια και μακροχρόνιο σχεδιασμό.
Αυτή πρέπει να είναι η αδιαπραγμάτευτη βάση οποιασδήποτε μεταρρύθμισης.
Η Ναυπακτία δεν είναι ένας τυχαίος εταίρος της ΕΥΔΑΠ — Είναι ήδη μέρος του υδροδοτικού της συστήματος
Υπάρχει, ωστόσο, μια ιδιαίτερα σημαντική παράμετρος που δεν πρέπει να απουσιάζει από τη δημόσια συζήτηση.
Η Ναυπακτία δεν είναι απλώς μια περιοχή που καλείται σήμερα να εξετάσει τη συνένωση της δημοτικής της επιχείρησης με την ΕΥΔΑΠ. Είναι ένας τόπος που εδώ και δεκαετίες συμμετέχει ουσιαστικά στην εξασφάλιση του πολυτιμότερου φυσικού αγαθού για εκατομμύρια κατοίκους της Αττικής: του νερού.
Στην καρδιά της Ορεινής Ναυπακτίας, στην περιοχή του Αγίου Δημητρίου, βρίσκεται το φράγμα του Ευήνου και η ομώνυμη τεχνητή λίμνη. Τα νερά του Ευήνου, μέσω μιας υπόγειας σήραγγας μήκους περίπου 29 χιλιομέτρων, μεταφέρονται στον ταμιευτήρα του Μόρνου, στη γειτονική Δωρίδα, και από εκεί ενισχύουν το μεγάλο υδροδοτικό σύστημα της Αθήνας.
Το ενιαίο υδροδοτικό σύστημα Ευήνου–Μόρνου αποτελεί τον βασικό κορμό τροφοδοσίας της ΕΥΔΑΠ.
Πρόκειται για μια πραγματικότητα με ιδιαίτερη ιστορική, αναπτυξιακή και κοινωνική σημασία.
Η Ναυπακτία έχει συνεισφέρει έναν πολύτιμο φυσικό πόρο στην κάλυψη των αναγκών της πρωτεύουσας, ενώ οι τοπικές κοινωνίες της ορεινής περιοχής έχουν βιώσει τις μεταβολές που επέφερε η κατασκευή των μεγάλων υδροδοτικών έργων στο φυσικό περιβάλλον και στην τοπική ζωή.
Είναι επομένως εύλογο να υποστηρίξουμε ότι η Ναυπακτία δικαιούται να προσδοκά μια ιδιαίτερη και ουσιαστική σχέση συνεργασίας με την ΕΥΔΑΠ.
Η ενδεχόμενη συνένωση της ΔΕΥΑΝ με την ΕΥΔΑΠ δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστεί μόνο ως ένταξη μιας μικρότερης δημοτικής επιχείρησης σε έναν μεγαλύτερο οργανισμό, αλλά και ως ευκαιρία αναγνώρισης και αξιοποίησης μιας υφιστάμενης, ιστορικής σχέσης.
Μιας σχέσης που μπορεί να αποκτήσει συγκεκριμένο αναπτυξιακό περιεχόμενο μέσα από επενδύσεις σε σύγχρονα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, έργα προστασίας των υδάτινων πόρων, αναβαθμίσεις υποδομών και ιδιαίτερη μέριμνα για τους ορεινούς οικισμούς της Ναυπακτίας.
Δεν πρόκειται για διεκδίκηση προνομιακής μεταχείρισης σε βάρος άλλων περιοχών, αλλά για την αναγνώριση της πραγματικής συμβολής ενός τόπου στην εξυπηρέτηση ενός ευρύτερου κοινωνικού συνόλου.
Και εδώ ακριβώς αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία η ρητή κυβερνητική δέσμευση ότι το νερό θα παραμείνει δημόσιο αγαθό και ότι η ΕΥΔΑΠ δεν θα ιδιωτικοποιηθεί.
Γιατί οι υδάτινοι πόροι της Ναυπακτίας, που αξιοποιούνται για τις ανάγκες εκατομμυρίων πολιτών, πρέπει να συνεχίσουν να υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον, με διαφάνεια, κοινωνικό έλεγχο και σεβασμό στο περιβάλλον και στις τοπικές κοινωνίες.
Αν η Ναυπακτία αποτελεί ήδη έναν από τους βασικούς συντελεστές της υδροδότησης της Αττικής, είναι εύλογο να διεκδικεί και μια θέση στον αναπτυξιακό σχεδιασμό της ΕΥΔΑΠ που θα ανταποκρίνεται σε αυτή τη συμβολή.
Η προτεινόμενη συνένωση μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία μιας νέας, αμοιβαία επωφελούς συνεργασίας, με πραγματικό όφελος τόσο για τους δημότες της Ναυπακτίας όσο και για το σύνολο των καταναλωτών που εξυπηρετεί η ΕΥΔΑΠ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου